آمو دريا

 باتو 

(۱۹۰۴ــ ۱۹۳۸)

اؤزبیک شاعری ، یازووچی، جماعت اربابی و ترجمان  باتو(محمود حوده یف) 1904 أیل 16 میده تاشکنتده کؤز آچگن. او اؤزبیک ینگی ادبیاتینی باشلب بیرگن کیشیلردن بیرته سی سنه له دی. باشلنغیچ تعلیمنی ایسکی اصولده گی مکتبلرده آلگن بؤلسه هم ،اما عالی تعلیمنی  اقتصاد بؤلیمیده مسکو دن قؤلگه کتیرگن ایدی. سؤنگره وطنیده کیلیب ادبی و علمی إیشلر بیلن شغله نیب و 20 ینچی ایللرنینگ اؤرته لریدن باشلب حزبی و دولت اداره لریده فعالیک کؤرسه ته باشله دی. سمرقندده ترقلگن ، النگه (شعله) آی نامه سیده و «فرغانه» روزنامه سیده محررلیک قیلدی. اونینگ ایجادی إیشله ری «بیلیم اؤچاغی»،«انقلاب»،«تانگ»، «النگه»، و باشقه آینامه لرده چاب ایتلدی. اونینگ « حیات حرام بؤلدی»(1929)،«تورسون»(1930) کبی حکایه لریده  ایسکی لیک بیلن ینگی لیک اؤرته سیده کوره ش ،قرشی لیک اؤز افاده سینی تاپدی. اونینگ «اوکتبردن سؤنگ اؤزبیک ادبیاتی»، «امید اوچقون لری»،«تؤلقین تاوشله ری» کبی مقاله له ریده ایسه ، تیل، املا، ادبیات تقدیری حقیده گی اؤزقره شله رینی بیان ایتگن.« امید اوچقون لری»،«تؤلقین له ریم» شعری تؤپله مه لری نشر قیلندی. اونینگ «اؤزبیک قیزیگه، کوزکونیده،پرچه لر،سؤرمه، هجران تؤلقینله ری، امید اوچقون» لری کبی شعرلری صمیمی و هیجان لی تویغولر افاده سی ایدی. اونینگ اؤنلب شعرلریده، حیات ، کوره ش و کیله جک توشونچه سی باش موضوع دیر. باتو اؤلیمی حقیده خیل مه خیل قره شلر بار. اولرنینگ بیری ده او 1940 أیلده کسللیک دن وفات دییلسه، باشقه سیده 1938 أیل 8 میده مسکوده خلق دشمنی نامله نیب آتیب یباریلگن دیله دی. اما بونی هم ائتماق کیره ک که  باتو1930 أیلی قماققه آلینیب، روسیه نینگ (سولووکی) دیگن آرال لریگه سورگون قیلنگن.( سولووکی) سورگون لوقی که 1923 ینچی أیلی توزه لیب ، شورالر زمانیده  بیرنیچی سورگون یری سنه لیب و خلق دشمننی آت بیررلگن کیشی لر بو یرده سورگون بؤلدیلر.

او اؤز یورتنی ترقی سینی هر دایم خواخلب و یورتسیور بیر کیش بؤلگن. او اؤز شعریده شو تویغولرینی تؤغریچه یازیب بیلی قیگن ایدی. 

 

ییرتیلینگیز، ای یره مس قاره قلین پرده لر،

هیچ یاووق سیز یولدوزلرنینگ نورلی یوزی آچیلسین

یؤقلینگیز یاروغلیکنی تؤستورگن بولوتلر،

یورتیمیزگه اینگ یوکسکدن یاروغ لیکلر ساچیلسین!

* * *

یاز کونی

قیش کونی اؤتیب ، یاز کون کیلدی،

یر یوزینی آلگن قارلر توگندی.

هرکیم ایگیدن پخته لیک توشگن،

ایتک کیملر،باقینگ ،کییلگن.

چیچک آچیلدی باغلرده بو کون،

اولوغ تنگری نینگ قدرتتیگه باق.

قوشلر سیراشر آغاچگه قؤنیب،

هر کیمنی کؤرسنگ یوره ر شادله نیب.

غیرغیر شماللر یوزگه اوره رلر.

قیش اؤتی امدی، ای توران لیکلر،

بیتسین یقاولیک ،تورکستان لیکلر!

* * *

پخته لیک: تون و گوپی گه اوخشه گن پخته لیک کیملر.

امدی: ایندی.

یقاولیک: تنبل لیک.

 سؤرمه!

سؤرمه اورتاق ، کؤزله ریمده

اؤتلی یاش قینشگه نین،

سؤرمه هیچ بیر یوزله ریمده

قیغولر اؤرنه ش گه نین،

سؤرمه بو مجنون کؤنگیل نینگ

درد إیچیده یانگه نین،

سؤرمه بو محزون خیال نینگ

قه ی اوچونده یورگه نین.

 

بوسؤراق لرگه جواب قؤنگیل

سرین آچماق ، دیمک،

دردلی قلب  ولقان لریدن

لوه لر ساچماق بوتون بارلیغنی

یؤق ایتماق، دیمک،

مرحمت یؤق،تؤغری لیک یؤق

دینادن کچماق کیره ک.

 

دردلی لر درد انگله تالمس

دردسیزه سؤزلوو بیلن،

کؤرسه تیب بؤلمس قویاشنی

کؤزسیزه مقتاو بیلن.

* * *

ولقان: آتشفشان

لوه: گدازه

هجران تؤلقینی

بوتون کیچه ده خیالگه چؤمیب،

یانیق روحمنی قیغوگه کؤمیب،

هجران اؤتیده اؤرته نیب ، کویب،

گؤزه ل ملکنی ایسلتماقده من.

 

بیز یشه یه تورگن بو توبنلرگه،

نورساچیب تورگن آی، یولدوزلرگه،

یوره ک دردله رین سؤزله ماقده من،

گوزه ل قویاشنی ایسلتماقده من.

 

کؤکره گیم اؤتلی، یوره گیم دردلی،

روحیم قیغولی، کؤزله ریم یاشلی،

بایه قیش کؤنگلیم چین محبتلی،

گوزه ل چیچکنی ایسلتماقده من.

 

مینیم فرشته ام بوندای تونلرده

ایسلرمیکن هیچ مین یؤق سیلینی ــ ده؟

* * *

بایه قیش: شوربخت، چاره سیز.

تیارلووچی: م. ذاکر عمری.

                            روف پرفی 

(1943ـ 2005)

 شاعرروف پرفی (تورسون علی پرفی یف) 1943 أیل 27  سپتیمبریده تاشکنت ولایتی نینگ شؤرعلی سوی  قیشلاغیده کؤز آچگن. او اؤزتورک تخلصی بیلن هم تانیلگن. 1960 ینچی أیلی تاشکنت دولت اونیورسیتی نینگ پیداگوژی بؤلیمینی توگتگن. اونینگ بیرینچی شعرلری 50 أیللرنینگ إیککینچی یریمیده هم تاپیلگن بؤلسه ، اما 60 ینچی أیللری نینگ اؤرته لریگه شاعر صفتیده تانیلدی. جمهوریت سینما کمیته سیده و غفورغلام نامیده گی ادبیات و صعنت نشریاتیده إیشله دی. بیرینچی شعر تؤپله می «کاروان یؤلی» (1968) أیلیده ترقلدی. شوندن کیین «عکس صدا»(1970)،«تصویر»(1973»،«خاطرات»(1974)،«کؤزلر»(1976)،«قیتیش»(1981)، «صبردرختی»(1981) کبی کؤپ تؤپلملری باسیلب چیقدی. «سکونت ، سیس سیزلیک»(1991)،«آنه تورکستان»(1992)،«تورکستان روحی»(1993) و هم ده إیککی ایجادلی«سیلنمه» اثرلری 1993 أیلیده نشر بؤلدی. «توبه»(2001) و سؤنگگی وداع تؤپله می (2006) أیللرده نشر ایتیلگن. جورج گوردون بایرون(1788 ـ 1824) بویوک انگلیس یازووچیسی نینگ «مانفیرد» اثرینی  و اینگ بویوک تورک  شاعری و دینا مقیاسیده تانیلگن ناظم حکمت (ران) (1902 ــ 1963) نینگ «انسان منظره لری» و باشقه لرنینگ اثرلری نی هم اؤزبیک تیلیده ترجمه قیلگن. « شرق یولدوزی»، «یاشلیک» کبی آی نامه لرده هم اونینگ گؤزه ل شعرلری یازیلب و اؤز اؤقووچیلری نی یوره ک لریده یری نی تاپگن. پرفی نینگ «صبر درختی» (1986) شعری تؤپله می  اؤزبیکستان یازووچیلر اویوشمه سی نینگ حمید عالمجان آتیده گی مکافاتیگه لایق کؤریلگن. 1992 أیلده خلق اره محمود قاشغرلی مکافاتیگه سزوار تانیلدی.  شو یقین أیللرده  تورکیه و قرغزستانده هم کتابی ترقلدی. تورکیه ده کی کتابی نی اسمی « اؤزبیک شاعری روف پرفی» و قرغزستانده چاپ بؤلگن کتابنی آتی «إیمان اثری» دیر. پرفی دایما آچیق و تؤغری گپله شیب ، و همده اؤزی نینگ ایجادیده یالغان اره له شمه گنی اوچون همیشه تعقیب آستیده بؤلگن.  پرفی بوتون عمر اؤزبیکستانده یشه گن و شو یوزه دن  وضعیت نی یخشی انگله گن و إیچدن کویب و آچیق سؤزله گن. او اؤزبیکستان توزومی حقیده سؤزقیلگن پیت شاعر ایمس ، بلکی بیر عادی وطنداش کبی توزومنی و سیاستچیلرنی تنقید آستیگه آلگن. پرفی، شورالردوریده و اوندن سؤنگره هم اؤزبیک مللی ادبیاتینی سقلب قالگن شاعر بؤلیب ، (فطرت ، چؤلپان)  لرده گی مللی ادبیاتنی سؤنگره گی اولادگه چه سقلب کیلگن و شو باعثدن او اؤزبیک ادبیاتی تینگ اینگ یوقاری یریده یر آلگن. ادبیاتشناسلرگه کؤره  شاعر اؤز عمرینی شعریت و سؤز اوچون تیککن ایدی. سؤز اونی اوچون تینگری کبی ایدی. اونینگ مقدس سؤزلریدن بیرسی «تورکستان» ایدی. تاکیدلشله ریچه، روف پرفی اؤزتورک ، وطننیده رسمی قدر و اعتبار تاپمه گن بؤلسه ـ ده  اونملی بوکی اولوس قلب له ریده اؤز یری نی تاپگن ایدی. اما شاعر پرفی اؤزتورک ساغینیش بیلن اولوغ تورکستان نینگ فخرلی اؤغلان لریدن بیری صفتیده تاریخده قاله دی. بویوک شاعر روف  پرفی اؤزتورک  2005 أیلنده قششاقلیک إیچیده  تاشکنتده فانی دینادن کؤزیومگن. اونی، تنگری و یره تگن رحمت ائله سین.

* * * * *

خفه بؤلمنگ آنه جان

قنده ی گؤزه ل،قنده ی لاجورد،

خیال کبی کؤرینرجهان.

لیکن مینینگ یوره گیمده درد،

میندن خفه بؤلمینگ آنه جان.

* * *

 اوخله مسمن  تانگگه چه ، آنه،

تانگده یاریم چیقر بیگمان.

کؤزینگیزگه اویقو بیگانه،

میندن خفه بؤلمینگ آنه جان.

* * *

سیوگه نیم نینگ یانیده بارای،

یوره گیمده قالمه سین ارمان.

اونگه أیغلای ، اونگه یالباره ی،

میندن خفه بؤلمینگ آنه جان.

* * *

عشق یاربؤلدی مونس کؤنگلیمگه،

مینی ادا ایتی اول جانان.

کؤز توتمنگیز بوگون یؤلیمگه،

میندن خفه بؤلمینگ ، آنه جان.

* * * * *

بیر قوشچه

بیرقوشچه دیره زه م  یانیده

اؤتیره ر پریشان و غریب.

أیغلای دی کؤزلری یانه دی،

کؤزله ری إیککیته مروارید.

* * *

بیر عجیب نواگه اؤخشیدی،

شاعرگه اؤخشیدی بیر حساس.

مسکین ساز چلماقگگه اؤخشیدیر،

دردیگه باردیرـ کو بیر اساس.

* * *

مین اونگه قره ی من آهسته،

مین قوشچه حالیگه أیغلایمن.

ولیکن بیلمیمن ، نی إیسته ر،

بیلمیمن ، هیچ قچان، بیلمیمن...

* * * * *

بیرگه توغیلدیک ـ کو، یوره گیم

بیرگه توغیلدیک ـ کو، یوره گیم،

جهاننی کیزماققه پیاده

آدیمله ریمیزدیر بیربیر بیزنینگ،

شو بختلی ، شو بدبخت دنیاده

آدیمله ریمیز بیربیر بیزنینگ.

* * *

بیرگه توغیلدیک ـ کو، یوره گیم،

نصیب ایتگنده هم منگولیک

سین یشه ی ویر، سین مینی کوتمه،

مین ـ کو اسم مینگمن خالص،

ولیکن،                         

یوره گیم،اسم مینگنی اوتوتمه.

* * * * *

یادینگده می سوگیلیم

یادینگده می سوگیلیم، بیرکون

چیقیب کیلدیم یؤلینگگه.

بنفشه لر تیردیم سین اوچون

و اوزه تیم قؤلینگگه.

* * *

ینه اؤشل یؤلدن بارورمن،

نگران دیر بو کؤزیم.

خیالیمنی قانگه قورورمن.

سین یؤقسن ـ کو... بیر اؤزیم...

* * *

هوی ، یاشلیگیم قالگن جایلرده

إیزغیگی من یانیب .

ائت إیزله ین سینی قیلردن،

قیدن تاپه ین، جانیم؟

* * * * *

قیده سن سین

یامغیر یاغیب چیقدی تون بؤیی،

تانگ آقردی ، تینمه دی یامغیر.

بوزیلگن دیک آسمان اویی ـ

یرگه قه ره ب  إیغلایدی آغیر.

* * *

مین خانمگه کیرگایمن الحال،

یوره گیمده کهنه اندوه لر.

دیره زه مگه اوریلر شمال،

قیده سن سین؟ قیده اول روحلر؟

* * * * *

سینی اؤلیب...

سینی اؤلیب حالی ـ جانیم آغریر،

سین اؤلیب قاندیر اؤله ریم.

منزلیم هم إیراق  و آغیر،

تیغ اوستیده باره  یؤل له ریم.

* * *

تیلبه ـ آتش ، دیب مینی پنهان،

اؤیله مه سین، مینینگ یولدوزیم

سینی اؤیلب آلدیم ــ کو إینان،

اؤزیمنی هم اؤیله رمن اؤزیم.

* * * * *

یالغیز مینی اؤیله انتظار

مونچه غمگین بؤلمه سه اؤیلر،

هجران مونچه بؤلمه سه اوزاق،

مینی اؤیله،ساغینیب اؤیله،

یالغیز مینی اؤیله انتظار،

مونچه غمگین بؤلمه سه اؤیلر

* * *

هجران مونچه بؤلمه سه اوزاق،

حال بوکی ،بیر قدم اؤرته ده.

اره میزنی کیم بوزدی ، اؤزی

إینانکیم بیهوده اؤرته دی.

هجران مونچه بؤلمه سه اوزاق.

* * *

مینی اؤیله ساغینیب اؤیله،

ائتسه لرـ ده سیوگی اوزیلگن،

شونده ی إیشانچسیزلیک طفیلی،

خفه بؤلمه میندن ـ اؤزینگدن،

مینی اؤیله ، ساغینیب اؤیله.

* * *

یالغیز مینی اؤیله انتظار،

اؤیله رینگده مینی یشه یککه،

چونکی سیوگی اتله له گن غذاب

قادر ایمس تاق یشه ماققه.

یالغیز مینی اؤیله انتظار.

* * * * *

کؤزیمده کی معنا

معنا اؤقی کؤزیمدن،

مین یانیب محبتده

گر، اده شسم سؤزیمدن،

قاشینگده خجلتده.

معنا اؤقی کؤزیمدن.

* * *

سین جبرگه اوستاه سن،

اما مین آرتیق ماهر.

سیوومن و إیسته سم

ترک ایتماققه هم قادر.

مین ـ محبت ، مین ـ ستم.

* * *

چنگل ،یه سه ب  باشیمده،

سینی آلیب قالغایمن.

غمگین بیر قراشیمده

اؤز نهرریمگه سولغایمن،

سوزه رسن کؤز یاشیمده...

* * * * *

تیارلاوچی : م. ذ. عمری.

عثمان ناصر 

(1912ـ 1944)

عثمان ناصر أیگرمه ینچی یوزأیلیده یشه گن اتاقلی اؤزبیک شاعری دیر. او 1912 أیل 13 نوامبرده نمنگانده توغیلگن. 1921 أیل عثمان ناصر اؤگه ی آته سی و آنه سی بیلن قؤقانگه کؤچیب باردی. اؤرته مکتبنی بیترگندن سؤنگره قؤقان اوقووتوچی عالی یورتیده تحصیل کؤردی. سؤنگره مسکوده گی سینماتوگرافی انستیوتینیگ سناریو بؤلیمیده درس و تعلیم آلدی. اما اویرده کسل بؤلگن باعثی اؤزبیکستانده قیتیب کیلدی. 1933 أیل سپتمبریدن تا 1934 أیل نینگ اؤرته لریگه چه سمرقند پیداگوژی اکادیمیسیده تحصیل آلدی. او عبدالحمید چؤلپان نی اؤزیگه سرمشق بیریب ، بدیعی ایجاد بیلن شغللندی. 1935 أیل «یاش لینین چی» جرایده سیده إیشله دی. 30 ینچی أیلله ریده باشقه اؤزبیک قلمکشلر کبی تاشکنتگه کؤچیب کیلدی. او کؤپگینه قورولتایلرده قتنشدی. 1937 أیل تعقیب لر باشله شی بیلن « خلق دشمنی» صفتیده حبسگه آلینیب او هم باشقه لرقطاری سورگون بؤلیب و قماققه آلیندی. 1938 أیل اوکتبرده اؤن أیل ایرکینلیکدن محروم ایتیلیب ، بیرینچید تاشکنتده،سؤنگرسایبره نینگ (مه گه دان ، کیمیرووا) شهری نینگ موزلی اورمالریده قتیق  قیناقلریگه برداش بیریب و حیاتینی بیر نیچه أیلینی اؤتکه زیب ،1944 أیل ، 9 مارچ ده کیمیرووا ولایتیده گی( مارلینسک) شهری سورگون لوق لری نی بیرسیده آغیرکسل بؤلیب و حیاتدن کؤزیومه دی. عثمان ناصرنینگ قبری (سوسولووا) قبرستانیده دیر. بیران منبعلرگه کؤره اونی اؤلیمی 1952 و باشقه بیر منبعگه کؤره 1953 دیب کؤرسه تیلگن. س. میرولیف نینگ «اؤزبیک ادیبلری» آتلی کتابده اؤلیمی 1944 ینچی أیل  کؤرسه تیلیب وقید بؤلگن. اما نیمه بؤلیشگه قرامی ، قیسقه چه سی او هم شورالر جلادلری نینگ قتل ایتگن میلیون لرچه انسان لریدن( اینگ استعدالی اؤزبیک شاعرلریدن) بیرسی بؤلگن. عثمان ناصر کؤپ عمر کؤرگن بولمه سه هم اؤزیدن آزگینه اثر بیراقگن بؤلسه هم ، اثرلری کوچلی بؤلگن. او حمید عالمجان کبی بیر بویوک شاعر ایدی. عثمان ناصر ، چؤلپان، ایل بیک، رفیق مومین کبی مللی مساله (مللی قونو) لرگه قؤل اورگن بؤلمه سه هم ، اما اؤزبیک تؤپله مینی  قوللیک ،  توتقونلیک ، لیکنی إیسته مس ایدی و البتته که  بیران شعریده  تویغو بؤلردی. عثمان ناصرنی سورگون ایتیلمسی اوچون تورلی ـ تورلی سببلر باردیر دیب یازگنلر.  اؤزیچه اولردن بیرسی اؤشه پیتده کی شاعرلر و یازووچیلر اره سیده کی قیزغنچلیک ، خصومت و سیاسی کؤریشلر دیر. شو آزمدتده شاعرمشهوربؤلیب قالگن ایدی و باشقه شاعرلراونینگ شهرتینی چیکه بیلمیدیلر، ساده چه اؤزلری نی مشهور بؤلیشینی إیستیب  و اونی  توتقون بؤلیشیگه سبیب بؤلگنلر. چونکی اونی اثرلریده شورالر و بلشویک لرگه قرشی  بیرسطرهم یؤق ایدی. عکسینچه اولرنی مخته گن ایدی. عثمان ناصر سابیریا سورگونده بیرکون اؤشه بطال و رحمسیز و ظالم کیشیلر که اونینگ توتقونی اوچون باعث بؤلگن ایدیلر اولراوچون شولرنی دیبیدی: ــ  «سیزلر اوچون یازه جک قؤل له ریمنی موزله تیب قوروته من! ایاقلریمنی موزله تیب قوروته من» و اؤشه یرده یقیلبیدی.  سؤنگره چؤلاق بؤلیب قالگینچه آواره آواره یوریگن پیتیده شعر اؤقووشی کیله دی و اؤشه یرده کی لرگه ائته دی:ــ « مینی شو یاغاچ نینگ اوستیده کی تیمیر قطی نی اوستیده چقارینگ که شعر اؤقی. یکون قیلیب ائتگنده عثمان ناصرنی یشه می بیر بویوک افسانه گه ائنلگن ایکن. او طعبیت نی سیویب  و تؤپلمنی قششاق یشه مینی خواخله مس ایدی. عثمان ناصر نی قدر گؤزه ل باغیم شعرینی یازگن ؛ که سیز عزیزلریمگه بیر برچه سینی بو یرده  سزاوردیر که یرلشتیرسم.

برگدیک اوزیلیب  کیتسم  

إیشمنی حرمت قیلور،

گللردن هیکل قورور.

مینگ أیللردن کین هم

اونوتمس مینی باغیم!

اما، مینگ افسوس که بیزیم عصرده انسانلر برچه نرسه لرنی اونوته دیلر، بللکده شو باعث اؤشه دورده هم انسانلر وفاسیز بؤلگن بؤلسه لر که شاعر شهبه سیز مندای اینجه نرسه نی تویغولب باغینی شعریده تصویرلندیرگن. مرحبا عثمان ناصر! یاتگن یرینگیز جنت بؤلسین!

   عثمان ناصر تؤغری و وجدانلی بیر شاعر ایدی و شو یؤزه دن هم خلق سیوورایدی. کؤپ شاعرلر شعرلری نی اونگه خطاب قیلگنلر. کؤپ شاعرلر اوندن شعریازمه نی و ترجمه قیلیشنی اؤرگندیلر و اؤرگنه جکلر. او صمیمی و اؤزبیک خاصیتلی بیر شاعر ایدی. اثرلری کؤرینرلی قدرقؤشنی تورک اؤلکه لریده باسیلگن. شاعرنی شعرلری روس تیلیده هم ترجمه بؤلگن. اونی آتنی تاشیگن کؤپلب جاده لر، مکتبلر و تیاترلر بار. کتابلری نیچه قتله  قیته باشدن ترقلگن دیر. او 1936 أیلده پوشکین نینگ «باغچه سرای فانتانی» و لرمانتوف نینگ «ابلیس» اثرلری نی اؤزبیکچه گه اؤگیرگن. اونینگ « نوربؤته» داستانی فقرالر اوروشیگه، «نخشان» داستانی ارمان خلقی حیاتیگه بخشلنگن. « عالمجان» «إسرایل» داستانی هم اونگه عاید.« اطلس» درامه سی ایسه اؤقووچیلر حیاتیدن آلینگن بؤلیب ، اونده محبت ، وفا و خیانت موضوعلری یر آلگن.  او نه فقط شعر و تیاتر و ترجمانلیک بیلن قیزیقرایدی ، بلکی  ماهر درامه تورگ صفتیده هم کؤتریلیشنی آرزوـ هوس قیلرایدی. او «ظفر،نطیرجان خلیل اف،دشمن، سؤنگگ کون کبی تمثلی پارچه لر هم یازگن. اما «اطلس تمثلی پارچه سی صحنه یوزینی کؤرمه دی. گوراؤغلی تمثلی پارچه سی ایسه یؤقالدی.                                                     

اثرلری: «قویاش بیلن صحبت»(1932)،سفربرسطرلر»(1932)،«یوره ک»(1936)، « تراکتور آباد» (1934)،« مهریم »(1936)کبی شعری تؤپلملری بار. «اطلس»،« یورتاغلرگه چیقیلیک»، «بیگانه»،« کیچمیش کونله ریم»،« قرا سطرلر»، «بوبه ام نینگ فلسفه سی»، یورگنمیزبیرگه آی بیلن»،«یؤلچی»،« قوشچه کبی ...» و باشقه شعریه درامه لر یازگن.

باغيم

آه ،او قنده ی فسونکار!

نوربیلن تؤلگن بوتون.

گللری چمن ـ چمن،

مین اولرنی إچه من:

کؤنگلیمده یشنربهار...

نور بیلن تؤلگن بوتون.

* * *

برگدیک اوزیلیب کیتسم،

اونوتمس مینی باغیم:

إیشمنی حرمت قیلور،

گللردن هیکل قورور.

مینگ أیللرده کیین هم

اونوتمس مینی باغیم!

* * *

  شعریم ینگریب قالورـ

بیر عمرگه اؤلمیمن!

حیاتیم نینگ دوامی ـ

کیله جکگمگه حامی،

اؤرنیمگه باغبان بؤلورـ

بیرعمرگه اؤلمیمن!

* * *

آه، او قنده ی دوامدور!

نوربیلن تؤلگن بوتون.

گللری چمن ـ چمن،

مین اولرنی إچه من:

کؤنگلیمده یشنربهار...

نوربیلن تؤلگن بوتون.

* * * * * * *

ینگره ماق: طنین اندازشدن.

 

ینه شعریمگه

شعریم! ینه اؤزینگ یخشی سن،

باققه کیرسنگ،گللرشرمنده.

بیرمین یمس ، حیات شاهی سن،

جانیم کبی یشیسن منده.

* * *

یوره گیم نینگ دردی ـ نقشی سن،

قیلایمیمن سینی هیچ کنده!

اؤت بؤلورمی عشقی یؤق تنده؟

دردیم سن که ، شعریم یخشی سن.

* * *

سین اورده کؤپریک بؤلدینگ ـ ده،

گینه بیلن اؤرتاق توتیندیم.

لرمانتوف دن کؤمک اؤتیندیم.

بوتون عمریم سینینگ بؤینینگده.

* * *

سحرده قان توپورسم ، میلی.

مین ــ مجنون من ، شعریم ، سین لیلی!

* * * * * * *

گینه : ایسکی افسانه لرده بیربهاراسمی.

اوول زمانلر یریؤزی کؤپ ساووق ایمش،

چونکه اوول زمانلرقویاش یؤقمیش.

روسیه ده بیر شهرنی اسمی.

اؤتینماق: التماس، خواهش، رجا.

توپورماق: (توپ له ماق) تف کردن.

* * * * * * *

یوره ک

یوره ک سین سن مینینگ سازیم،

تیلیمنی نیگه جؤرایتینگ.

کؤزیمگه آینی بیرکیتینگ،

یوره ک ، سین سن عشقبازیم.

* * *

سینگه تار کیلدی بو کؤکرک،

سیوانچ ینگ تاشدی قیرغاقدن،

تیلیم چرچر، عجب گاهی

سینی ترجمه قیلماقدن.

* * *

سین، ای سین ـ اؤناقی دلبر،

ظفردن ایزله یارینگنی.

تؤلیب قینه ، تاشیب اؤینه،

تیریک من، کویله بارینگنی!

* * *

اطاعت ایت!

اگر سیندن

وطن راضی یمس بؤلسه،

یاریل، چقماققه ائلن سین،

یاریل!میلی، تمام اؤلسم!

* * * * * * *

قیریق: سوو بندی.ساحل.

* * * * * * *

یورگنمیسیز آی بیلن

یورگنمیسیز بیرگه آی بیلن

آقشام پیتی کؤم ـ کؤک اؤرمانده؟

میسه لرگه شبنم قؤنگنده،

شوندای یخشی تینچ بؤلر ایکن.

* * *

شیتیرـ شیتیر اؤینر شبباده،

برگلر موسیقه سی بیر شیرین...

هواقؤیو تینیق،صاف باده ـ

کؤنگیل سیزرحیات نینگ سیرین.

* * *

مین مست بؤلیب قالدیم بو کیچه،

سل اؤپکه یمنی انچه یریره تیم.

اوخله مسدن تا تانگ اوتگونچه

دلگینمنی راسه سیرره تیم.

* * * * * * *

راسه:کاملا، به صورت شدید

دينگیز آینه کبی

دینگیز آینه کبی یلتیره ر،

تؤلقینله ریگه سوقیم آقه دی.

آققوش مونگلی ـ مونگلی آه اوره ر،

حزن کویی دلگه یاقه دی.

* * *

اؤتیره من ـ کؤنگلیم آسوده،

باشیم اوزره برگلر شیتره ی دی.

سایه لری لیممه ـ لیم سووده

تنگه ـ تنگه بؤلیب تیتره یدی.

* * *

قنده ی یخشی ، کیچقرون یالغوز

یورسنگ، کؤنگیل استی تؤیمه سه،

آی گؤیاکی پریشانحال قیز،

ساچله رینی یازیب اؤنه سه ...

* * * * * * *

سوق : تنگ چشم ، یامان کؤز، حریص

کوی: آهنگ

لیم: پر، تؤله

استی: اصلا، قطعا

* * * * * * *

تیارلووچي: ذاکرعمری.

عبدالله عارف اوف 

اولوغ زمانه وی اؤزبیک خلق شاعری عارف اوف  1941 ینچی أیلی ،21 مارچ کونی(نوروز کونی) قشقه دریا ولایتی،کازان اولسوالیگه قره شلی نیکؤز قیشلاغیده کؤز آچگن. او ایرکین واحداوف، امان ماتجان، کلیمه حیدربیردی یوا ، کبی  بویوک شاعر دیر. او شبهه سیز یسسوی، نوایی،بابر،چؤلپان وغفورغلام جان نی قالگن ایجادی إیشله رینی دوام بیروچی بیری سی دیر.

او مکتبنی آلتین مدال بیلن بیتیردی. تاشکنت دولت اونیورسیتی نینگ پیداگوژی بؤلیمینی بیتیردی.او(آزاد شرف الدین اوف، محمد یعقوب قؤشجان اوف ،عمرعلی نورمت اوف کبی اتاقلی استاذی لردني قؤلینی آستیده تعلیم و تربیه آلیب و ایرکین واحداوف، اؤتکیر هاشم اوف و شکور خال میرزایف  کبی اؤقووچی دؤستلر محیط ده یتیشدی. اونینگ بیرنیچی شعریه تؤپلمی «میتتی یولدوز» (1965)ایدی که  بو شعریه تؤپلمی بیلن بوتون اؤزبیکستانگه مشهوربؤلیب کیتدی. شعرتؤپلملری شولردن عبارت دیر. «کؤزله ریم یؤلینگده» (1966)،«آنه جان»(1966)«روحیم»،«اؤزبیکستان

خاطرات» «یورتیم شمالی»(1974)،«یوزمه ـ یوز»،«حیرت»(1979)،«نجات قلعه سی» (1981)،«أیللر ارمانی»(1983)،«حج دفتری»،«مناجات»(1992)    «سیلنمه»(1996)،«دینا»(1999)،«شاعریوره گی»(2003) و شو کبی شعریه کتابی نشر بؤلگن. او داستان هم یازگن« جنتگه یؤل»(1978)،«صاحبقران»(1996). «صاحبقران»(1998) شعریه درامه سی برچه بیوک تیاترلرده هم صحنه لشتیریلگن. او ایتالیالیک شاعر، دانته (1265ـ1331)، روسیه لیک شاعر و یازووچی، نیکولای الکسیوایچ نیکروسوف(1821ـ1877)،  اتاقلی اوکراین لیک شاعره ،لاریسه پترروا کوساچ(1871ـ 1913)، تنقلی اوکراین لیک شاعر تره س شوچینکو(1814ـ 1861)، داغستان لیک شاعر، رسوت حمزه تواف و شو کبی بیر قنچه چیت لیک ادیب لرنی ایجادلرنی اؤزبیک تیلیده ترجمه قیلگن. او اؤزبیکستان جهمورتنی دولت مدحیسی نینگ (سرودملی) متننی 1992 ینچی أیلی یازگن. او حمزه  و نوایی نامیده گی اینگ بویوک اؤزبیکستان دولت مکافاتلرینی اؤزیدن قیلگن.

                                               * * * * * * * 

بیرینچی محبتیم

کیچه آقشام فلکده آی بؤزه ریب باتگنده،

زهره یولدوزمیلتیره ب، خیر خنده آتگنده،

روحیمده بیر مایوس لیک، ساکن لیک اوغتگنده، 

مین سینی  ایسمگه آلدیم، بیرنیچی محبتیم.

ایسلب خیالگه تولدیم،بیرینچی محبتیم.

* * *

اؤتدی یاشلیک ذوق بیلن، گاه تؤپلنگ بیلن،

گاه ده یخشی بیلن،گاه ده یامان بیلن،

ایری هم توشدیم بعضان قلب بیلن،ایمان بیلن،

لیکن سینی یؤقاتیم، بیرینچی محتیم،

منگو غفلتده قالدیم، بیرینچی محبتیم.

* * *

دینا دیگن شونده ین انگلب بؤلمس سیرایکن.

گاه کینگ ایکن، گاه ده توینوک سیز قصرایکن.

لیکن انسان همیشه بیر حسگه اسیر ایکن...

نیچو بیلماودیم اوول، بیرینچی محبتیم،

پروا قیلماودیم اوول، بیرینچی محبتیم.

* * *

حال بوکه آرزولردن جدا هم بؤلگنیم یؤق،

یولدوزدأی کولگنیم یؤق،آی کبی تؤلگنیم یؤق.

ایرته خزان گل کبی سرغه یب سؤلکنیم یؤق،

سینی ایسلب ایغلایمن، بیرینچی محبتیم،

ایسلب بغریم تیغلایمن، بیرینچی محبتیم.

* * *

یؤلین یؤقتسه آدم ـ محبتگه سوینگای،

غصه گه باتسه آدم ـ محبتگه سوینگای.

چاره سیز قاتسه آدم ـ محبتگه سوینگای،

مین کیمگه سوینگایمن ، بیرینچی محبتیم.

فقط ایسلب یانگایمن ، بیرینچی محبتیم.

* * *

ندا بیرگیل، قیده سن، شرپنگگه قولاغ توتیم،

سیرلی توشلرکؤریب مین بار دینانی اونوتیم.

تانگده توریب نامینگگه اوشبو شعریمنی بیتیم،

دلده گی آه یم مینینگ، بیرینچی محبتیم،

یالغوزالله یم مینینگ، بیرینچی محبتیم.

* * * * * * *

 

 

آنه

کیمدیر سوال بیردی:ـ ائتگیل،محمد،

یالغوز سین رسول بوتکل عالمگه.

کیمگه کؤپ یخشیلیک ائله ی،اؤزینگ ائت،

آته ـآنمگه می؟یاخود باله مگه؟

 

رسول جواب قیلدی: ـ تینگله برادر،

گپیمنی اوچ باره قولاققه إلگیل.

امکان تاپه آلسنگ دیناده اگر

اینگ اوول آنینگگه یخشیلیک قیلگیل.

 

بو حکمت شرحنی اؤیله دیم اوزاق،

راستدن آنه ایرور قبله ی عالم.

گرچی برچه میز هم  پدرمیز، بیراق

آنه دن توغیلگن پیغمبرلرهم

* * * * *

انسان قلبي

انسان قلبی بیلن هزللشمینگ سیز

اونده مللت یشر، اونده تیل یشر.

اونده اجداد فخری یشیدی سؤزسیز،

اونده استقامت قیله دی بشر.

 

انسان قلبی بیلن هزیلشمینگ سیز،

اونده آنه یشر، یشیدی وطن.

اونی جؤن نرسه دیب اؤیله مینگ هرگز،

هیهات! قؤزغلمه سین بو قلب دفعتان!!.

* * * * *

جؤن: پایین،کم مایه، ساده.

هیهات: افسوس.

روحیم

وجود دیگنلری اصل نیمه دیر؟

دریا دینگیزده یوروگن کیمه دیر.

بیرکون بیرقایه گه اوریلگی کیمه،

روحیم، سین وجودنی غمینی یمه.

یوکسک فضالرده ائله گیل پرواز،

سینده نه آهنگ بار و نه بار آواز.

سین مثلی کملک ـ یوکسک و سؤلمس،

کملکنی ایسه پرچه لب بؤلمس.

* * * * *

کیمه: کشتی.

قایه: صخره.

کملک: رنگین کمان.

اؤزبیکستان مدحیسی

( سرودملی اؤزبیکستان)

سیرقویاش، حور اؤلکم، ایلگه بخت، نجات،

سین اؤزینگ دؤستلرگه یؤلداش، مهربان!

یشنه گه ی تا ابد علم اوـ فن، ایجاد،

شهرت تینگ پارله سین تاکی بار جهان!

 

آلتین بو وادیلرـ جان اؤزبیکستان،

اجدادلر مردانه روحی سینگه یار!

اولوغ خلق قدرتی جؤش اورگن زمان،

عالمنی محلیا ائله گن دیار!

 

بغری کینگ اؤزبیک نینگ اؤچمس ایمانی،

ایرکین، یاش اولادلر سینگه زؤر قنات!

استقلال مشعلی، تینچلیک پاسبانی،

حقسیور، آنه یورت، منگو بؤل آباد!

 

آلتین بو وادیلرـ جان اؤزبیکستان،

اجدادلر مردانه روحی سینگه یار!

اولوغ خلق قدرتی جؤش اورگن زمان،

عالمنی محلیا ائله گن دیار!

* * * * *

تیارلاوچی ذاکر عمری.

                              آي بيک

             (۱۹۰۵ـ ۱۹۶۸)   

اؤزبیکستانلیک بویوک شاعر، ادیب ،یازووچی ،   تنيقلی عالیم ، تنقیدچی و جماعت اربابی آی بیک موسی اوغلی 1905 أیلی تاشکنت شهریده بؤزچی ( کرباس توقؤوچی) عایله سیده کؤزآچگن.

او 1922 دن تا 1925 ینچی أیلیده قدر پیداگوژی تخنیکومیده  تعلیم آلیب ، سؤنگره  اؤرته آسیا دولت  اؤقویورتیده اجتماعی فنلر بؤلیمیده اؤقوشینی دوام بیردی. او لینینگراد ده گی(سم پترزبورگ)  گؤرگی والنتنویچ پلخانوف، نامیده گی صعنت إنستیوتیده تحصیل کؤردی. او 1930 ینچی أیلیده اؤرته آسیا دولت اؤقویورتینی بیتیریب عالی اؤقویورتلرده سیاسی اقتصاد درس بیردی.

او 1926 ینچی أیلی إیلک شعری تؤپله می «تویغولر» بیلن ادبیاتگه یؤل تاپدی. او 1963 أیلده «باله لیک خاطره لریم» داستاننی یازگن. اؤشبو اثریده «باله لیگینی، آته ـ آنه ، قرینداشله ری، إیلک سباغی و سباغداشلری، و 20 ینچی عصر باشیده گی تاشکنت و اونینگ اطرافیده گی قیشلاق و کینت لری نی تصورله دی. بو داستانده باش قهرمان یاش باله موسی ، یعنی آی بیک اؤزی ایدی. او 1922 أیلده ن باشلب تا عمرینینگ  سؤنگینچه داستان یازدی. او « آنم نینگ مزاریده، آوچیگه، یاشلیک خاطره لریدن، گونفشه، کبی شعرلریدن اؤز تویغولرنی انیق بیان قیلدی. او اؤزبیک خلقینی اجتماعی یشه شینی هم اؤز شعری لری بیلن مجسم قیلدی. اول شعرلردن نمونه شکلیده « دلبر( دورقیزی)، فنگه یوریش، فکر، تانسیق، دله یؤلیده، قیشلاق قیزی سوتیدینت (اؤقوچی)،بریگه دیرعیال (رهبرــ یتکچی عیال)، نوایی،قیزلر و شو کبی شعرلر یازدی.« قویاش قاره مس، اولوغ یؤل، نور قیدیریب،باله علیشیر» اونینگ اونملی نثری اثرلری دیر که بو اثرلریده اؤزبیک خلقینینگ بای و مرکب تاریخینی تصویرله گن. او 1943 ینچی أیل اؤبیکستان فنلر اکادمیسیگه اعضا بؤلیب و تا 1950 أیلیگه چه شو اؤیوشمه ده  اجتماعی فنلر بؤلیمیده ریسلیک قیلدی. او تجربه لی تیلشناسلر یتیشی اوچون کؤپ کتته آدیم کؤترگن. او بویوک بابامیز امیر علیشر نوایی حضرتلری حقیده مقاله لر یازگن. آی بیک ،مقیمی حقیده تدقیقاتلر قیلیب و عبدالله قادری نینگ ایجادی یؤلی دیب ،اثرلر یازگن. او 1949 أیلی پاکستانگه سفر قلیب و سؤنگره فکر و تویغولرینی، کوراش و إینتلشلری نی «پاکستان» خاطره لری» دیب بیرقطار داستان لر وشعریده «ظفر و زهرا، حق قؤیله ری» نامی بیریب یازدی.

بویوک ادیب  الکساندر پوشکین، میخاییل لرمانتف نینگ بیر قنچه اثاری نی  و إیسکی روم ادبیاتینی هم نمونه لری نی اؤزبیک تیلیده ترجمه قیلگن.اولکن (بویوک) عالیم «نوایی» رومانی اوچون شورالر دولت مکافاتینی قؤلگه کیتیرگن ایدی. او اؤزبیکستان خلق یازووچیسی حمزه نامیده گی دولت مکافاتینی هم اؤزیدن قیلگن. آی بیک اؤز ایجادلری بیلن اؤزبیکستاننی دیناده تانیتیریب و یاش یازووچی لر هم اونینگ اثرلریدن کؤپ نرسه اؤرگنیب ، اؤزبیک ادبیاتینی أیلگره لشی اوچون آلگن تجربه لری بیلن کتته خذمت قیلگن لر. اونینگ  اؤلمس اثرلری اؤزبیکستان معنوی خزینه سیده ، منگو( ابدی) اؤرین آلیب و اینگ یخشی اثرلری جهان ادبیات خزینه سیگه هم اؤز دیارلی اؤرینینی آلگن.

اتاقلی و اولکن ادیب بیرینچی جولای1963 أیلی تاشکنت شهریده فانی دینانی ترک قیلیب و برچه مخلصلری نی قیغو و المده بیراقیب کیتدی. اؤلیمیدن سؤنگ 20 شعر توپله می و داستان اثرلری ترقلدی.  شعر نمونه لری.

       * * * * * * *  

     آلتین قویاش

آلتین قویا ش نوریدن،

یپراقلر سرروریدن

تؤقیلگن خاطره لر

کیتمس منگو مین بیلن.

یاشلیگینگ مشعللری

کؤزله رینگده یانردی،

بهارگونفشه لری

یاش کؤکسینگنی اؤپردی.

ماوای اوزاقلیک بیلن

اؤپیشگن توغری یؤلده

کیزاردیک: کپه لکدن،

گلدن اؤینچاق قؤلده.

إیپک قناتلی بهار

ساچله رینی یازاردی،

سینه گه قؤلینگ سالر

تویغونگنی قؤزغه تردی.

هر کؤکلمده مین سینی

سینی یؤقللی من فقط .

ای، نازکیب یار! کؤنگلیمگه

هجرانینگ سالدی حسرت.

آلتین قویاش نوریدن،

یپراقلرسرورودن

تؤقیلگن خاطره لر

کیتمس منگو مین بیلن.

* * * * *

 

تاش ایکن باشیم

تاش ایکن باشیم،

هیچ یاریلمه دی ـ

یاغیلدی مینگ تاش.

 

قلم همدردیم،

بیر سیرقیمه دی

کؤزدن قطره یاش.

 

گر قالدیم نانسیز

و باش پناه سیزـ

درز کیتمدی قلب.

 

کؤنگلیمده حقیقت

بیر آن سؤنمه دی

گؤیا زؤر قویاش!

* * * * *

 

خسته من

خسته من... فکر، تویغوگه تؤلیب،

آی مینگه همدم ـ ساکن یوره من.

ساغئاسم بیر کونی یازه من تؤییب،

حسلرگه قلبیمنی قؤشیب یازه من.

 

کیچه لر یوره من تیلبه دائی هاریب،

باشیمده آی بورور، مینگه همده میم.

خیاللر اوچه دی مشعل دائی یانیب،

تؤییب یازه جکمن بیر کون ساغئایسم...

* * * * *

تیارلووچي: ذاکر عمري

 

 

 

 

 

 

 

        حميد عالمجان

      (۱۹۰۹ــ ۱۹۴۴)

 

زلفيه و حميد عالمجان

 استعدادلی شاعر، یازووچی، درام  ازووچیسی، دولت یؤقاری رتبه لی ملازیمی حمید عالمجان ۱۹۰۹ أیل 12 دیسیمبرده  جیززاخ شهریده کؤز آچگن. ابتداییه مکتبنی توگتکندن سؤنگره ، سمرقند تیلشناسلیک بیلیم یورتیده (1923ــ 1926) اؤقیدی.  او (1926ــ 1931) أیلیده اؤزبیک  پیداگوژی اکادمیسیده اؤقیدی. او طلبه لیک أیلریده شعریازیشگه باشله دی. اونینگ «کؤکلم» آتلی إیلک شعری تؤپله می 1929 أیلده باسیلیب چیقدی.او کؤپ شعریت تؤپلملر یره تيوچیسی دیر.« تانگ شباده سی»،آلاوی ساچلر»، «پایگه»،«اؤلیم یاوگه»،«دریا کیچه سی»،«اؤلکه»،«آیگل و بختیار»،«بخت»،«قؤلینگگه قورال آل!»،«آنه و اؤغیل»،«إیشانچ». او آیگل بیلن بختیار و  سیمرغ یاکه پری زاد داستانلری نی هم یره تگن. او اؤزبیکستان فنلر اکادمیسینینگ مخبیر اعضاسی ایدی.

او روسیه نینگ  اتاقلی یازووچیلر و شاعرلری« الکساندر پوشکین ، لیف تولستوی، ماکسیم گورکی ،ولادیمیر مایاکوفسکی، الکساندر سیره فیمیوایچ،تراس شووچینکو،میخاییل لرمانتف، نیکولای اوستروفسکی و باشقه لر نی اثرلرینی اؤزبیک تیلیگه  ترجمه قیلیب و اولرحقیده مقاله لر یازدی. حمید عالمجان اؤزبیک ادبیاتینینگ یخشی بولیشی اوچون بیر قطار تنقیدی مقاله لر هم یازگن. او 1938 أیلدن تا عمرینینگ آخریگه قدر اؤزبیکستان یازووچلر اویوشمه سیگه رهبرلیک قیلدی.  حمید عالمجان 1936 أیلی تیقلی  شاعره زلفیه بیلن اویلنگن. إیککی باله آته سی ایدی. باله لری نینگ آتلری  هولکر( قیز) و امان بیک (اوغیل) ایدی. بویرده ائتماق کیره ک که حمید عالمجان زلفیه اوچون نه فقط عمر یؤلداش ، بلکه یقین دوستی و اوستاذی ایدی، او زلفیه نینگ برچه شعرلرینی کؤزدن  اوتکه زیب و نظر بیررایدی. حمید عالمجان بیر یورتسیور کیشی ایدی. اونینگ شعرلری برچه چیت تیلرده ترجمه بؤلگن. شو جمله دن فارسچه ده هم ترجمه بؤلگن، اما نایاب دیر. او 1944 أیلی بیر ترافیکی حادثه طفیلی حیاتنی قؤلدن بیردی.  ایندی بؤلسه بیر شعرکه بو شعرنی زلفیه خانم بیلن یشه گن پیتلری که اول چاغ اینگ عاشقلیک وقتی بؤلیب اوتگن، سیز عزیزلرگه تقدیم بؤله دی.

* * * * *

 

اینگ گلله گن یاشلیک چاغیمده...

 

اینگ گلله گن یاشلیک چاغیمده،

سین آچیلدینگ کؤنگیل باغیمده.

 

شونده کؤردی کؤزیم بهارنی،

شونده قلبیم تانیدی یارنی.

 

قوشلر سیرار جانیمگه پیوست،

مین سیووگینینگ بؤیی بیلن مست.

 

 

 

کونی بیلن دله ده قالدیم،

لاله زارلر إیچره یؤقالدیم.

 

قوچاق ــ قوچاق گللرتیرگه نیم

و کیلتیریب سینگه بیرگه نیم

 

کیچه  دئ همان ايسمده،

هر ثانیه، هر آن ایسمده.

 

شوندن بیری تیلیمده آتینگ،

شوندن بیری دیلیمده آتینگ.

 

اینگ گلله گن یاشلیک چاغیمده،

سین آچیلدینگ کؤنگیل باغیمده.

* * * * * * *

تیارلاوچی: ذاکر عمری

 

عبدالروف فطرت

(1886 ــ 1938)

 

اؤزبیکستان معاصر ادبیاتچیسی عبدالروف عبدالرحیم اوغلی (فطرت) 1886 نچی أیلی بخاره ده بیر آیدین عایله ده کؤز آچگن. باله لیگده فارس و اؤزبیک تیلرینی اؤرگندی. دستلیب ایسکی مکتبده و سؤنگره میرعرب مدرسه سیده اؤقیدی. او شاعر، یازووچی، تیلشناس، موسیقی شناس، بیلیم آدمی ، درام یازووچیسی و همده  ییریک (اولوغ، بویوک) سیاستچی ایدی. بو اولوغ کیشی 1909 ــ 1913 أیلیگه چه تورکیه ده ، استانبول شهریده درس اؤقیدی. اورده «معارف جماعتینی » قوره دی. اونینگ  بیرنیچی شعر تؤپلمی « فریاد» اسملی ایدی. فطرت استانبولده « هندوستانلیک سیاح» و«منازرات» کتابنی هم نشر ایتدی. اوشه کتابلر تاجیک تیلیده یازیلگن و إیکینچی کتابیده بخاره نینگ کیین قالیشینی و تعصبلی ملا لرنی تقید آستیده آلگن. شو کتابده همده  مدرسه لرده کی تعلیمی تیزيمنی هم تقیدلب قیلگن. تنقلی تاجیک  یازووچی و شاعر (صدرالدین عینی 1878 ــ 1954) فکریچه فطرت استانبولده بارگن اینگ استعدادلی و فهملی اؤقووچی ایکن. او 1919ــ 1920 أیلله ریده افغانستان  حکومتینینگ تاشکنتده کی إیلچیخانه سیده ترجمان بؤلیب إیشله گن. او کؤپگینه کونده لیک و ژورناللرنی تشکیل اتشیده فعال قتنشگن. او تورکستانده «چغتای گوروینگی» تشکیلیگه رهبرلیک قیلدی. بو گوورینگ تورکستانده تیل، ادبیات و صنعت بیلن شغلله نیدی. بخاره امیریگه  بیریلگن اولتیماتوم( تعین بؤلگن ، زمان ، وقت) هم اونینگ قلمی بیلن یازیلدی. اونی 1921 ینچی أیلی بخاره گه  چه قیردیلر. او زراعت ساحه لرینی یخشیله شیده و أینقسه معارف ساحه سیدن جدی إیشلب و تاثیرلی إیشله رینی عملگه آشیردی. اونینگ تشبثی بیلن بیر گروپ یاشلر استانبول، مسکو و برلین کبی بویوک شهرلرگه اؤقیشگه یوباریلیب و بخاره مکتبلری اوچون ینگی درسلیک لر و تیزیملر  یؤلگه قؤیله دی. او 1921ــ 1922 أیللرده  بیر قطار یوقاری لوزامله ریده إیشلب و بو بؤلیمده هم اؤز استعدادینی کؤرسه تدی.

او 1923 ــ 1924 ینچی أیللریده مسکو و لینینگراد( سم پترزبورگ) ده یشب و شرق تیل له ری انیستیوتیده یاش اؤقووچیلرگه  فارسچه، تورکچه و عربچه درس بیردی. اونگه  لینینگراد ده  اؤزبیک پروفیسوری عنوانی بیرلدی.  «ابولفضل خان»،« بیدل»،«قیامت» و شیطان نینگ تانگریگه عصیانی» کبی اثرلر یازیب ، چاپ قیلدی.  او آنه یورتیده  قیتب علمی ، مدنی ــ معارفی إیشلر بیلن یشمینی اؤتکزدی. او اؤزبیک تیلینی تؤغریسیده «صرف و نحو» اثرینی یازدی. اؤزبیک إیسکی موسیقی سی (شش مقام) باره سیده هم تدقیقاتلر آلیب باردی. حیاتینی آخرچاغلری علمی تدقیقات موسسه لریده،  و عالی یورتلرده إیشله دی. اما فطرت نی سونی هم باشقه مللی  اولوغ ذاتلر کبی  1937 أیلی «خلق دشمنی» دیب قماقگه آلینیب و 1938 أیلی حاظرگی تاشکنت شهرینینگ «یونس آباد»  اولسوالیگیده آتیب و دینادن کؤزینی یومدیردیلر.  اونینگ اثرلری 1991 أیلده علی شیر نوایی نامیده گی اؤزبیکستان دولت مکافاتیگه سزاوار تانیلیب و آلقیشلندی.  اؤزیدن بیراقیب کیتگن اثرلریدن بیرنیچیته سی:«رهبر نجات»،«معراج ،حکایه»، « ویران بؤلگن قلب لر»، «عایله» ،« قیامت ؛ حکایه  قهرمانی ، پوچ امیر»،«سیاح»، « اوچقون»،« شعرلر، داستان»،« مریخ یولدوزیگه»،« گوزه ل یولدوز»، «یورت قیغوسی»،«اوغوزخان»،«چین سیوایش»،«ارسلان»،« اؤزبیک شاعری توردی»،«آرزو حقیده» ، «تیلیمیز»، « آق مزار» و شونیگدیک  باشقه شعرلر و حکایه لر. ایندی بؤلسه عزیز و سویملی اؤقووچیلریم  بیرنیچیته شعر بو بویوک انساندن  حواله بؤله دی.

      گؤزه لیم  

گؤزه لیم ، بیوفا گلیستانیم،

باغیم عمریده تازه ریحانیم.

غم ــ یو قیغولریم هجومیندن

سین ایدینگ مهربان، نگاه بانیم.

مینی بیهوده تشله دینگ ــ کیتینگ،

نیگه اؤلدیرمه دینگ ــ ده ، ترک یتینگ.

کیل، گلیم،کیل ائیاغینگه یقیلای،

بیر زمان قؤی: تؤلیب ــ تاشیب إيغلی.

قؤی ، بیر آز قؤی که ، خاکی پای ینگنی

سورمه دیک یاشلی کؤزیمه سورتای.

کیتمه ، تور، تینگله عرضی  حالیمنی،

عرض  ايته ي حالی پر ملاللیمنی.

قنی او دم که، سین ایدینگ یاریم،

مونیسیم، همدمیم، مددکاریم،

سینیگ آغوشینگ،التیفاتینگدن

راحت یتمیشدی جیسمی بیماریم.

مینی بیهوده تشله دینگ ــ کیتینگ،

نیگه اؤلدیرمه دینگ ــ ده ترک یتتینگ.

کیل، آیاغینگگه قان بؤلیب تؤکولای،

بیرنفس درد ــ هجراندن قوتيله ی،

کیل،گؤزه ل دلبریم ، کیل ساچینگنی

بیر تره آی ، بیر اؤپای ــ ده ، اؤلای.

مینی بیهوده تشله دینگ ــ کیتینگ،

نیگه اؤلدیرمه دینگ ــ ده ، ترک یتینگ.

* * * * * * *

 

آنم

آنم: سینی قوتقرماق اوچون جانمی کیره ک دیر؟

ناموسمی ، وجدان بیله ایمانمی کیره ک دیر؟

 

تیمور إیله چنگیز قانی توشدی تامیریمده ــ

ائتگیل ، سینی قوتقرماق اوچون قانمی کیره ک دیر؟

 

باق، باق، مه نه تورک تینگیزی تاشقين قیله قالدی،

توران یاوینی قووغه لی تؤفان می کیره ک دیر؟

 

یاو سوقغه لی کیلگاچ، قیلیچ ینی یوره گینگگه ،

توش آلدیگه ،آل کؤکسيممي ــ قلقان می ، کیره ک دیر؟

 

توران ، أیگیت ینگ ، برچه گه باق، قالقدی آیاقغه ،

یورتده قراوال قؤیغه لی ارسلان می کیره ک دیر؟

* * * * * * *

قلقان : سهپر

ارسلان: شیر

     بیر آز کول

کؤزیاشله ریم بوکون تغین آقرمی،

قیزیل گلیم باغچه لرگه کول له رــ ده؟

 

 قیزیل گلیم بارلیغیم نینگ سلطانی ،

جانیم سینیگ خیال لینگدن کوچ ائیدی. 

یوره گیمنی اینگ قیمتلی ارمانی،

نیچون مینگه مرحمت تینگ آزائیدی؟

 

إیککی کؤزیم، ملک یوزیم،سیوودیگیم،

جانلر سینی یوزگینیگ دن ائیلن سون.

قیزیل گلیم، قره کؤزیم،تیله گیم،

دنیا سینیگ باقیشیگ دن اؤرگول سون.

 

یاووز یاریم، یوزینگگه هیچ باقالمم،

کؤنگیل دردین آیاغینگگه تؤقولمم.

توپراق  کبی یقیلمیشم یؤلینگده، دییه آلمم،

إیستر یسنگ مینگه کیلیب گپیرمه،

یانیمده هیچ اؤتیرمه:

یلغوز أیغلب تورگه نیمنی اوزاقدن

کؤرگا نینگده مرحمت یت ، بیرآز کول!

* * * * * * *

یاووز: رحمسیز، بطال

تیارلووچی : ذاکر عمری

 

 

عبدالحمید چؤلپان

(۱۸۹۸ــ ۱۹۳۸)

 

عبدالحمید سلیمان اؤغلی چؤلپان 1898 أیل اندیجان شهرینینگ

قطارتیره ک محله سیده توغیلگن. او اؤزبیک ینگی شعریتی نینگ اساسچیلریدن بیری دیر.  یازوچی ، درامه یازوچی وترجمان ایدی. چؤلپان شبهه سیز اؤزبیک ادبیاتنی یارقین یولدوزی ایدی. اونینگ حقیده یازماق انچه  آسان وقولای ایمس. اونینگ شعرلری اؤزبیکستانده اینگ کؤپ اؤقیلگن شعر سنه له دی.  اونینگ آته سی سلیمان اکه دهقانچیلیک ، هنرمندچیلیک و بزازچیلیک بیلن  شغلله نیب و « رسوا» تخلصی بیلن شعر یازگن. آنه سی عایشه خانم ایسه اؤغلینی ایجادیگه کتته تاثیر کؤرستگن. چؤلپان 20 نیچی عصر اؤزبیک شعریتنی اینگ بویوک شاعری ایدی. چؤلپان  ابتداییه تحصلینی اندیجانده اؤقیب و کیین  اندیجان و تاشکنت روس مکتبینده اؤقیدی. او اؤزبیک، روس ، فارس ، عرب، تورک تیلله رینی یخشی اؤرگنیب  شرق و  مدرن غرب مدنیتینی چقور اؤزلشتیرگن ضیالی بؤلیب أتیشدی. چؤلپان 16 یاشیدن باشلب ایجاد قیله باشله دی. إیلک اثری « قربانی جاهلات» 1914 أیلده یازیلگن. اونینگ بیرنیچی شعری « تورکستانلیک قرداشلریم غه» 1914 أیل دیر. اونینگ اثرلری « صدای تورکستان و صدای فرغانه » کونلیک لریده ترقلدی.  او 1918 أیل آورینبورکگه باردی و باشقیرستان حکومتنینگ ریسیگه کاتب بؤلدی. 1919 أیلده «ینگی شرق» اخباریده إیشله دی. 1921ـ 1922 أیلرده شاعر عبدالروف فطرت تکلیفی بیلن اؤزبیکچه چیقایتگن « اخباربخاره» روزنامه سیگه رهبرلیک قیلدی. او شو أیرده « انقلاب و حقیقت» ژورناللریده هم قتنه شیب توردی. بو أیرده بیر أیلچه إیشلیب تاشکنتگه قیته دی. ادبیات و مدنیت إیشله ری بیلن شغلندی. 1923 أیل اندیجانده کی «درخان» اخباریده إیشله دی. او 1924ـ 1926 أیللرده مسکوده  یشه دی. اوشه أیرده آچیلگن اؤزبیک درام استدیویسیگه رهبرلیک قیلدی.1930 أیللرده مطبوعاتده چؤلپان گه قرشی مقاله لر چاپ ایتیلدی . 1932 أیلی مسکوگه قاچیب کیتیب، جان سقله دی. او مسکوده شورالر جمهوریتی نینگ اجرییه مرکزیده ترجمان بؤلیب إیشله دی. چؤلپان 1937 أیل 14 جولای کونی قماققه آلیندی. اما میلیون قتتله یسیز که  او هم باشقه مللی شاعر و یازوچیلر کبی استالین نینگ قانلی تصفیه لریدن امان قالمی  تعقیب، قیناقله نیب ، شکنجه و عذاب چیکیب 1938 أیل 4 اوکتبرده آتیب اؤلدیریلدی. چؤلپان نینگ «اؤزبیک یاش شاعری لری» (1923) «گوز ل یازغیجلر» (1925)« ادبیات پرچه لری »(1926) مجموعه لریدن چاپ ایتلگن شعرلری ، اؤز شعرلری اساسیده نشر قیلینگن « اویغنیش» (1923)، «بولاق لر» (1922)، «تانگ سیرله ری»(1926)،«ساز»(1923)کبی تؤپلملری  ینگی اؤزبیک شعریت ترقیاتیده مهم اؤرین توته دی. باشقه اثرلری: «جؤر» چاپ بولمه دی. کيچه وکوندوز ، «خلق»،«بنفشه»،«بوزیلگن اؤلکه گه»،«کؤنگیل» «کیشن»،«گؤزل»،«سیزگی»،«وجدان ایرکی»،«قوزغه لیش»،«خزان»،«اؤزبيگم»،«قلندرعشقی»،«شرق اوچون»،« امیرنینگ اؤلیمی»و هکذا.....  اونینگ «کیچه و کوندوز» رومانی،« قورقؤنیده لاله» «آیدین کیچه لرده» و شونینگ دیک باشقه اثرلری اؤزبیک نثری رواجیگه کتته حصه آله دی.

چؤلپان الکساندر  پوشکین نینگ « دوبروبسکی و باریس گودونوف» اثرلرینی، ماکسیم گورکی نینگ «آنه » رومانینی، و شیکسپیرنینگ «هملیت» درام لرینی  و باشقه نیچیته یازوچیلرنینگ اثرلری نی اؤزبیک تیلیگه ترجمه قیلیش آرقه لی اؤزبیک و جهان ادبی علاقه لری رواجیگه مناسیب حصه قؤشدی. وفاتیدن سؤنگ علی شیر نوایی نامیده گی اؤزبیکستان جمهوریتی دولت مکافاتی (1991) و «مستقللیک» مدالی (1999) بیریلگن. شعر نمونه لری.

 

گؤزل تورکستان

گؤزل تورکستان سینگه نی بؤلدی؟

سحر وقتیده گل له رینگ سؤلدی.

چمنلر برباد قوشلر هم فریاد،

همه سی محزون، بؤلمس می دلشاد؟

بیلمم نی اوچون قوشلر اوچمس باغچه لریده؟

* * *

بیرلیگمیزنینگ تیبرنمس توغی،

امیدمیزنینگ سؤنمس چراغی.

بیرلش ، ای خلقیم کیلگندیر چاغی،

بیزنه سین ایندی تورکستان باغی.

قؤزغل خلقیم، أیتر شونچه جبر ـ یو  جفا لر!

* * *

آل بیراقینگنی ، قلبینگ اوغینسین

قور ینگی دولت، یاولر اؤرتنسین

آیره ، یشنه، اؤز وطننینگ  گل باغلریده!

* * * * * * *

 

 کؤنگیل

کونگیل ، سین مونچه لر نیگه

کیشن لر بیرله دؤست له شتینگ

نه فریادینگ ،نه دادینگ بار،

نیچون سین مونچه سوسته له شتینگ؟

* * *

حقارت دلنی آغریتمس،

توبنلیک منگو کیتمسمی؟

کیشن لر پارچه لنمسمی،

قیلیچ لر ایندی سینمسمی؟

تیریکسن، اؤلمه گنسن،

سن ـ ده آدم ، سن ـ ده انسان سن؛

کیشن کیمه، بؤیین أیگمه،

که، سین هم حور* توغیلگن سن!...

* * * * * * *

حور *: آزاد، ایرکین

گؤزل

قرانغو کیچه ده کؤککه کؤز تیکیب

اینگ یاروغ یولدوزدن سینی سؤرای من.

اول یولدوزاویلیب، باشینی بوکیب،

ائته دیر: " مین اونی توشده کؤردیم.

توشیمده کؤره من، شونچه لر گؤزل،

بیزدن ـ ده گؤزلدیر، آیدن ـ ده گؤزل!..."

* * *

کؤزیمنی آله من آی چیققن یاققه،

باشله ی من، آیدن ــ ده سینی سؤرماققه

اول ــ ده  ائته دیر که: " قیزیل یانغققه

اوچره دیم توشیمده، کؤمیلگن آققه.

آققه کؤمیلگنده شونچه لر گؤزل،

میندن ــ ده گؤزلدیر، کوندن ــ ده گؤزل!..."

* * *

ایرته تونگ شمالی ساچلرنی یازیب،

یانمیدن اؤتگانده سؤریب کؤره من.

ائته دیر: " بیرکؤریب، یؤلیمدن آزیب،

تاغ ــ یو تاشلر ایچره  ایستب یورو من!

بیر کؤردیم مین اونی ــ شونچه لر گؤزل،

آیدن ــ ده گؤزلدیر، کوندن ــ ده گؤزل!...

***

اول کیتگاچ کون چیقر یاروغلیق ساچیب،

اوندن ــ ده سؤریمن سینینگ تؤغرینده.

اول ــ ده  اویتیدن بیرکینیب، قاچیب،

ائته دیر: " بیرکؤردیم، توشده مس اؤنگده.

مین اؤنگده کؤرگانده شونچه لر گؤزل،

آیدن ــ ده گؤزلدیر... میندن ــ ده گؤزل!...

* * *

مین یؤقسیل نه بؤلیب اونی سیویبمن؟!

اونینگ ــ چون یانیبمن،  ینیب ــ کویبمن.

 باشیمنی زؤر إیشگه بیریب قؤیبمن،

مین سیویب... سیویب... کیمنی سیویبمن؟

مین سیوگن " سویوکلی" ** شونچه لر گؤزل،

آیدن ــ ده گؤزلدیر، کوندن ــ ده گؤزل!!!"

* * * * * *

سویوکلی* * : کیشی اوچون سیویملی.

جوده یخشی کؤره دیگن.

تیارلاوچی: ذاکر عمری

  زلفیه

                 (۱۹۱۵ ــ ۱۹۹۶) 

 

 اؤزبیک خلقی نینگ سویملی شاعره سی تنقلی جماعت اربابی ، خلق ارا تینچلیک و دؤستلیک اوچون کوراش گن زلفیه إسراییل وا، 1915 أیلي، بیرینچی  مارچ کونی  دینا ده کؤز آچگن. او 1938 أیلی اؤزبکستان فنلر اکادمیسی نینگ الکساندار پوشکین نامیده گی تیل و ادبیات عالی یورتی دن آسپرانت لیگی نی آلگن. 19۳۸ــ 19۴8 أیللرده باله لر نشراتی ده محرر ایدی. 195۰ــ 195۳ أیللرده «اؤزبکستان خاتین ــ قیزلر» آی نامه سیده بؤلیم باشلیغی بؤلیب إیشله دی.  19۵۴ ــ 19۸۰ أیللرده «سعادت» آی نامه سیده باش محرر بؤلیب إیشله دی. او اؤن یتی یاشیده ایدی که بیرینچی شعرلر تؤپله نی ترقه تیدی. « شعرلر» و «قیزلر قؤشیغی» کبی شعرلری نی آنه ــ وطن و اونینگ دله ، چؤلریده محنت قیلیاتگن پخته کار، میخانیک و تراکتورچی قیزلرنینگ قیناق حیات لریگه آرمغان ایتدی. او إیککنچی دینا اورشیده «مینیگ وطنیم» «بیزنی کوت» کبی غلبه گه امید بیروچی شعرلر یازدی که اوشه شعرلر عسکرلرگه جسارت بیروچی ایدی. اؤزبیک اولوسی نی اراسیده اونینگ « آیدین ده»،« سین سیز»، «یورک»، «فلک» ،«بهارکیلدی سینی سؤراقلب» و « بؤم ــ بؤش» شعرلری مشهور بؤلگن ایدی.

زلفیه 1935 أیلیده اؤزبیک شاعری حمید عالم جان بیلن تورموش قورگن. اما وقت سیز تورموش نی وفات ایتگن باعثی نهایت درجه ده الم لی شعرلر یازگن. او «اؤی لر» «شالاله» کبی شعری تؤپلمی اوچون حمزه نامیده گی دولت مکافاتنی اؤزیدن قیلگن. زلفیه دیناده تینچلیک و دوستلیک کوراشی اوچون کؤپلب مکافات آلیب و آلقیش لنگن. اوشه جمله دن ، هندوستان دن جواهرلعل نهرو مکافاتی نی و خلق ارا آسیا و افریقا یازوچی لر اؤیشمه سی نینگ « نیلوفر»  ناملی مکافاتی گه سزاواربؤلگن. شاعره کؤپ چیت اولکه لریده شعر اؤقوش مراسم لریده هم قتنشگن. سویت لر بیرلگی پیتده (اتحاد جماهیرشوروی) خاتین ــ قیزلر کمیته سی نینگ فعال اعضا سی ایدی. شو اوچون هم کؤپ خلق ارا کنفرانس لرده قتنشدی. اونینگ شعری ، روس ، انگلیس، المان، هند، بلغار، چین، عرب، فارس و باشقه تیلرگه ترجمه قیلینگن.  اؤزی هم دینا نینگ تنقلی شاعرلری نینگ آثارلری نی اؤزبیک تیلیگه کؤپ مهارت بیلن ترجمه قیلدی. او سویت زمانیده اؤزبکستان عالی وکیلی ایدی. اوشه پیتلرده آسیا و افریقا اولکه لری بیلن علاقه قیلووچی مشوره  کمیته  سی نینگ باشلیغی بولیب إیشله دی. زلفیه نهایتده جوده تؤغری ، محنت چی و گؤزل یورک لی بیراعیال ایگن. او اؤز اولکه سی نینگ اینگ یوقاری درجه لی مدال لری نی آلیب و آلقیش لنگن. ایندی بؤلسه  بیر شعر بو شاعره دن سیز لرگه تقدیم بؤله دی.

سین قیده سن یورگیم

قلب بؤلگنده أیراقده

اراده ایکن عاجز

دؤستلر هم کؤپ اطرافده

اما مین یکه ـ یالغوز...

بیردن قلبیم کیکسه ریب

قان هم قاچدی یوزیم دن

سین سیرداش نی اختریب

خیال کیتر إیزینگ دن

* * *

قیده کیتینگ یورگیم

بیتی برداش و طاقت

صحبتینگ دور تیله گیم

تیلده حسرتیم  قات ــ قات

کؤپ دیر ائیته جک سؤزیم

اؤگیت لرینگگه  زار من

أیغلای سن دیب دؤست لریم

طنعه قیلر، نی تای مین؟

* * *

سووایش بیرمیدی مینگه

یاقیب کیتگه نینگ الاو

نی تای ، یتمیمن سینگه

اؤرتده تشلنگن غوو.

عشققه مسکن یورگیم

تاپیب بیردیب قیستای دی

نیمه قیلای بی رحم

روحیم سینی إیستای دی.

* * * * *

تیارلاوچی: ذاکر عمری

ایرکین واحداف

 تانیقلی  اؤزبیک خلق شاعری،یازووچی و بویوک جماعت اربابی 1938 ییلی نینگ 28 دسامبرآییده فرغانه نینگ آلتی اریق ولسوالیگیده بیر اؤقوتؤچی عایله سیده توغیلگن. توقوز یاشیده آنه سیدن و بیر ییل دن سون آته سیدن آجرلگن.

سونگره تاشکنت لیک تاغسی « کریم بای صاحب اوف» قؤلیده تربیه لنگن.

تاشکند دولت عالی اوقویورتینی اؤزبیک تیل و ادبیات بولیمینی   1960 ییلیده توکتدی. کؤپ تورلی نشرات و اخبارات و ژورنال لرده إیشله دی.

1982 ییلیده «یاشلیک ژورنالی » نینگ اساس چیسی بولیب و بیرینچی باش محرری ایدی.او اؤزبکستان جمهوریتی نینگ بیرینچی و ایکنچی اولیا مجلسیده وکیل ایدی. اونینگ بیرینچی شعر توپلمه ی « تانگ نفسی»1961 ییلیده باسیلدی. سؤنگره «قوشیق لریم سیزگه» 1962 ییلیده چاپ بؤلدی.« یورک و عقل» 1963،« مینگ یؤلدوزیم» 1964، «ندا» 1964 و باشقه شعرتوپلمه لری نشر بؤلدی. شو پیده گه چه اون سیگیز اثری ترقلگن.

او « آلتین دیوار»، « استانبول فاجعه سی» کبی درامه لر مولف دیر.

برچه شعر لری اؤزبکستان قؤشیقچی لری اؤقوگنلر. جمله دن اینگ سویلگن آلیتن سیس لی قوشیقچی (شیرعلی جوره یف) اؤنوتیلمس سیسی بیلن بیر توزیم ده اوقویب اؤزبیک خلقیگه تانیتیرگن. ایرکین واحداف ، اؤز خذمتی اؤچون 1999 ییلده اؤزبکستان قهرمانی عنوانیگه سزاوار بؤلدی. ایندی بؤلسه بیر شعر بو کیشی دن.

اچیق حقیقت

یخشی دور اچیق حقیقت،

لیک شیرین یالغان یمان.

شو شیرین یالغانگه لیکن

الده نیب قالغان یمان.

* * *

عمری میز الدوو جهانده

الده نیب اؤتغای ولی.

سؤنگگی قینلغان یمان

سؤنگگی قینغان یمان

* * *

ائتگلی اچیق غذابینگ

بؤلسه دلداش یخشی دور.

سؤ دیمآ اچیق الم نی

جانیگگه سالغان یمان.

* * *

جانگه سالغان نه ساز دیر

ایل گه سؤیلب من کبی

شاعری دیوانه عشق

نامی نی آلغان یمان

* * *

یخشی دور اچیق حقیقت،

لیک شیرین یلغان یمان.

شو شیرین یلغان گه لیکن

الده نیب قالغان یمان.

* * * * *

تیارلوچی: ذاکر عمری